Spirometria

Spirometria jest badaniem służącym do oceny sprawności wentylacyjnej płuc. Głównym celem badania jest poszukiwanie cech obturacji oskrzeli, tzn. czy nie doszło do zwężenia ich światła. Jest podstawowym narzędziem w diagnostyce przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) i astmy oskrzelowej.

Wskazania do wykonania tego badania są bardzo szerokie, zwłaszcza, że jest to badanie bezpieczne i nieobciążające pacjenta. Obejmują przede wszystkim:

  • ocenę czynności układu oddechowego w obecności:
    • objawów odczuwanych przez pacjenta takich jak duszność, świsty, przewlekły kaszel
    • odchyleń w badaniu przedmiotowym stwierdzanych przez lekarza takich jak nieprawidłowe dźwięki oddechowe, cechy rozedmy (osłabienie szmeru oddechowego), świsty, furczenia, wydłużenie fazy wydechu, sinica, palce pałeczkowate
    • nieprawidłowości w badaniach dodatkowych (RTG klatki piersiowej, niewydolność oddechowa, poliglobulia (zbyt duża ilość czerwonych krwinek)
  • badania przesiewowe u osób z czynnikami ryzyka (np. palenie tytoniu, ekspozycja na wziewne czynniki toksyczne– pyły, gazy)
  • ocena ryzyka okołooperacyjnego (zwłaszcza przed operacjami w obrębie klatki piersiowej)
  • ocena stanu czynności układu oddechowego przed rozpoczęciem forsownej aktywności fizycznej
  • monitorowanie efektów leczenia lekami wziewnymi

 Przeciwwskazania do wykonania spirometrii obejmuję:

  • tętniaki (zagrożenie pęknięciem i krwotokiem przy gwałtownych zmianach ciśnienia w klatce piersiowej; w przypadku aorty zwykle podaje się średnicę 60 mm)
  • świeża operacja okulistyczna (np. operacja zaćmy do 6 m-cy po zabiegu)
  • masywne krwioplucie o nieznanej etiologii
  • odma opłucnej
  • zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe (np. duży guz mózgu)
  • stan po operacji mózgowia (do 6 tyg.)
  • świeży (w okresie hospitalizacji) zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu
  • niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
  • stan po niedawnej operacji w obrębie jamy brzusznej lub klatki piersiowej / ból w klatce piersiowej i jamie brzusznej niezależnie od przyczyny (uniemożliwiający prawidłowe wykonanie manewrów oddechowych w czasie badania)
  • brak współpracy ze strony pacjenta (np. otępienie, upośledzenie umysłowe)
  • nie palić papierosów przez minimum 2 godziny
  • nie spożywać obfitego posiłku przez minimum 2 godziny
  • nie uprawiać intensywnego wysiłku fizycznego przez minimum 30 minut
  • nie spożywać alkoholu przez minimum 4 godziny
  • obrać wygodny strój nie ograniczający ruchów klatki piersiowej, nie uciskający szyi
  • jeśli to możliwe, należy odpowiednio wcześnie odstawić leki rozkurczające oskrzela; zwłaszcza przed próbą rozkurczową

Pacjent na nos ma zakładany klips, który uniemożliwia przepływ powietrza. Ustnik głowicy spirometru należy włożyć do ust, chwycić zębami, objąć szczelnie ustami i nie wkładać języka do ustnika. Przez ustnik można spokojnie oddychać. W pewnym momencie osoba przeprowadzająca badanie prosi o wykonanie przez ustnik jak najgłębszego wdechu, po którym od razu następuje gwałtowny, jak najszybszy i najsilniejszy wydech. Wydech ten powinien być kontynuowany przez co najmniej 6 sekund. Po upływie tego czasu osoba wykonująca badanie prosi pacjenta o nabranie powietrza i zakończenie tym samym pierwszej próby. Wówczas można wyjąć ustnik z ust i chwilę odpocząć. Prawidłowo powinno się wykonać minimum 3 powtarzalne próby (nie więcej niż 8).

Spirometria jest bardzo zależna od współpracy i zaangażowania pacjenta. Bez tego wynik badania będzie nieprawdziwy, najczęściej gorszy. Jednym z najważniejszych parametrów mierzonych podczas spirometrii jest ilość powietrza wydmuchiwana w pierwszej sekundzie natężonego wydechu (FEV1). Im jest większa tym lepiej. Czasami porównuję to to dmuchania świeczek na torcie. Zwykle większość powietrza pacjent wydmuchuje na początku badania, dlatego pod koniec ma wrażenie, że nie ma już czym dmuchać. Jest to stan prawidłowy i pożądany. Należy wówczas starać się utrzymać napięcie mięśni jak we wcześniejszej fazie wydechu. Nie należy dobierać powietrza po rozpoczęciu natężonego wydechu.

Dla zapewnienia jak największego bezpieczeństwa, w trakcie spirometrii wykorzystuję sterylizowane w autoklawie głowice spirometryczne oraz jednorazowe filtry antybakteryjne.

Przed wizytą kliknij i sprawdź » Jak przygotować się do wizyty?